Chuqur o‘rganishga asoslangan moliyaviy firibgarlikni aniqlash uchun yondashuvlar
Xayriddin Normamatov
GREEN ECONOMY AND DEVELOPMENT, 2025, vol. 3
Abstract:
Moliyaviy firibgarlikni aniqlash bugungi kunda dolzarb va murakkab masalalardan biri bo‘lib, moliyaviyinstitutlar uchun sezilarli darajada moliyaviy yo‘qotishlarga olib kelmoqda. An’anaviy aniqlash usullari ko‘p vaqt va resurstalab qilgani sababli, real vaqt rejimida ishlovchi avtomatlashtirilgan yondashuvlarga ehtiyoj ortmoqda. Ushbu maqoladachuqur o‘rganish asosidagi metodologiya asosida firibgarlikni aniqlash masalasi ko‘rib chiqiladi. Taklif etilgan yondashuvdakonvolyutsion (CNN) va takrorlovchi (LSTM) neyron tarmoqlari asosida kam xususiyatli, ammo yuqori aniqlikdagi modellaryaratiladi. Shuningdek, nomutanosiblik muammosini bartaraf etishda Autoencoder asosidagi ortiqcha namunalash usulitaklif etiladi va SMOTE usuli bilan solishtiriladi. Tajriba natijalari CNN va LSTM modellarining LightGBM modeliga nisbatansamaradorligini ko‘rsatdi. Ikki xil real ma’lumotlar to‘plamida o‘tkazilgan tajribalar natijalari taklif etilgan yondashuvningbarqaror va ishonchli ekanligini tasdiqlaydi
Keywords: chuqur o‘rganish; moliyaviy firibgarlik; anomal yozuvlar; autoencoder; LSTM; Bi-LSTM; GAN; VAE; grafik neyron tarmoqlar; GNN; mashina o‘rganish; firibgarlikni aniqlash; real-vaqt monitoring; moliyaviy tranzaktsiyalar; neyron tarmoqlar. (search for similar items in EconPapers)
Date: 2025
References: Add references at CitEc
Citations:
Downloads: (external link)
https://yashil-iqtisodiyot-taraqqiyot.uz/journal/index.php/GED/article/view/7839 Abstract page (text/html)
https://yashil-iqtisodiyot-taraqqiyot.uz/journal/i ... e/download/7839/6063 Full text (application/pdf)
Related works:
This item may be available elsewhere in EconPapers: Search for items with the same title.
Export reference: BibTeX
RIS (EndNote, ProCite, RefMan)
HTML/Text
Persistent link: https://EconPapers.repec.org/RePEc:teu:ged000:v:3:y:2025:id:7839
DOI: 10.5281/zenodo.17606443
Access Statistics for this article
More articles in GREEN ECONOMY AND DEVELOPMENT from "Ma'rifat-Print-Media" LLC, Tashkent State University of Economics
Bibliographic data for series maintained by Xayrulla ().