MA’LUMOTLAR BAZASIDA MURAKKAB SO‘ROVLAR YARATISHNING NAZARIY ASOSLARI, FORMAL MODELLARI VA OPTIMALLASHTIRISH NAZARIYASI
Barno Daminova and
Shaxzoda Shermatova
GREEN ECONOMY AND DEVELOPMENT, 2026, vol. 4
Abstract:
Maqolada relyatsion ma’lumotlar bazalarida murakkab so‘rovlarni yaratishning nazariy asoslari- relyatsion algebra, kortej va domen relyatsion hisobi, birinchi tartibli predikatlar mantig‘i, so‘rov ekvivalentligi vaminimallashtirish nazariyasi tizimli ravishda tahlil qilingan. Codd teoremasi, Chandra–Merlinning konyunktiv so‘rovlar uchuntang-konteyner teoremasi, so‘rovni hisoblash murakkabligi (data complexity, combined complexity), AGM-chegarasi vaworst-case optimal join algoritmlari ko‘rib chiqilgan. Bundan tashqari, xarajatga asoslangan optimizatorning ichki strukturasi(Selinger uslubi, dinamik dasturlash, kardinallik bahosi, gistogrammalar, statistik mustaqillik gipotezasi) hamda so‘rovlarningamaliy implementatsiyasi (JOIN, agregatsiya, oyna funksiyalari, CTE, rekursiya, PIVOT) izchil ravishda yoritilgan. Tadqiqotnatijalari nazariy informatika, ma’lumotlar muhandisligi va axborot tizimlari sohalarida ilmiy hamda amaliy ahamiyatga ega.
Keywords: relyatsion algebra; relyatsion hisob; konyunktiv so‘rov; Chandra–Merlin teoremasi; AGM-chegarasi; so‘rov ekvivalentligi; kardinallik bahosi; Selinger optimizatori; data complexity; oyna funksiyasi; rekursiv CTE; fixed-point semantikasi. (search for similar items in EconPapers)
Date: 2026
References: Add references at CitEc
Citations:
Downloads: (external link)
https://yashil-iqtisodiyot-taraqqiyot.uz/journal/i ... D/article/view/11257 Abstract page (text/html)
https://yashil-iqtisodiyot-taraqqiyot.uz/journal/i ... /download/11257/9401 Full text (application/pdf)
Related works:
This item may be available elsewhere in EconPapers: Search for items with the same title.
Export reference: BibTeX
RIS (EndNote, ProCite, RefMan)
HTML/Text
Persistent link: https://EconPapers.repec.org/RePEc:teu:ged000:v:4:y:2026:id:11257
DOI: 10.5281/zenodo.20794826
Access Statistics for this article
More articles in GREEN ECONOMY AND DEVELOPMENT from "Ma'rifat-Print-Media" LLC, Tashkent State University of Economics
Bibliographic data for series maintained by Xayrulla ().